Mentoring và hành trình thay đổi từ bên trong

Có những điều chỉ khi vận hành một tổ chức, người ta mới thực sự hiểu

Vì Thị Thu Hà – Giám đốc HTX Nông nghiệp Hữu cơ và Kết nối Cung cầu Mộc Châu

Có những bài học trong cuộc sống mà sách vở không dạy được.

Có những điều, chỉ khi trở thành người đứng đầu một tổ chức, trực tiếp chịu trách nhiệm cho sinh kế của nhiều người, cho những quyết định quan trọng mỗi ngày, người ta mới thực sự hiểu hết ý nghĩa của nó.

Tôi là Vì Thị Thu Hà – Giám đốc HTX Nông nghiệp Hữu cơ và Kết nối Cung cầu Mộc Châu.

Trong nhiều năm làm việc với nông nghiệp và người nông dân, tôi luôn nghĩ rằng thách thức lớn nhất của một hợp tác xã là sản xuất tốt hơn, bán được nhiều hàng hơn và mở rộng thị trường nhanh hơn.

Cho đến khi tham gia chương trình Mentoring thuộc dự án Great và có gần 5 tháng được đồng hành cùng thầy-Mentor Nguyễn Bão Quốc.

Khoảng thời gian ấy không dài. Nhưng đủ để thay đổi rất nhiều cách tôi nhìn về tổ chức, về con người và về chính vai trò lãnh đạo của mình.

Bài học lớn nhất không nằm ở kỹ năng, mà nằm ở “trục”

Trước đây, khi một thành viên không còn đồng hành hiệu quả hoặc khi trong tổ chức xuất hiện những khác biệt trong cách làm việc, tôi thường nghĩ đó là vấn đề của năng lực hoặc tính cách.

Nhưng càng đi sâu vào hành trình mentoring, tôi càng nhận ra rằng gốc rễ của rất nhiều mâu thuẫn trong tổ chức không nằm ở năng lực. Nó nằm ở việc mỗi người đang nhìn về một hướng khác nhau. Trong một buổi làm việc, thầy Quốc chia sẻ với tôi một nguyên lý rất đơn giản nhưng vô cùng sâu sắc:

Muốn đi đường dài cùng nhau, tất cả phải cùng nhìn về một trục và cùng đi trên trục đó.

Khi trục không rõ, con người dễ lệch hướng.
Khi mỗi người một trục, tổ chức sẽ sớm rơi vào mâu thuẫn.
Khi tổ chức mất trục, mọi nỗ lực phát triển đều trở nên rất tốn kém.
Tôi nhớ mãi một câu nói của thầy:
“Ai không cùng trục thì sẽ bị văng.”
Lần đầu nghe, tôi thấy câu nói đó khá quyết liệt.
Nhưng càng vận hành, càng va chạm với thực tế, tôi càng hiểu rằng đó không phải là sự khắc nghiệt.
Đó là quy luật.

Không có tổ chức nào đủ sức đi xa nếu liên tục kéo theo những người không cùng giá trị, không cùng niềm tin và không cùng hướng đi.

Bài học ấy giúp tôi dũng cảm hơn trong việc xác định rõ giá trị cốt lõi của HTX, rõ ràng hơn trong việc lựa chọn cộng sự và cũng kiên định hơn trong những quyết định khó khăn.

Doanh nghiệp không tồn tại chỉ để kiếm tiền

Có lẽ một trong những thay đổi lớn nhất trong tư duy của tôi sau hành trình này là cách nhìn về mục đích tồn tại của doanh nghiệp.

Trong thực tế, rất nhiều tổ chức bắt đầu bằng khát vọng tốt đẹp nhưng rồi dần bị cuốn vào vòng xoáy doanh thu, áp lực thị trường và những mục tiêu ngắn hạn.

Bản thân tôi cũng từng có những giai đoạn như vậy. Nhưng qua những buổi mentoring cùng thầy Quốc, tôi nhận ra một điều:

Tiền rất quan trọng.
Nhưng tiền không thể là lý do duy nhất để một tổ chức tồn tại.
Tiền là kết quả.
Sứ mệnh mới là nguyên nhân.
Tiền giúp doanh nghiệp vận hành.
Nhưng đam mê, niềm tin và giá trị mà doanh nghiệp theo đuổi mới là thứ giúp doanh nghiệp tồn tại đủ lâu để tạo ra ảnh hưởng.

Khi người lãnh đạo không trả lời được câu hỏi:

“Mình đang làm điều này vì điều gì?”

thì rất dễ đánh đổi những giá trị dài hạn để lấy những lợi ích trước mắt. Điều đó đặc biệt đúng với những tổ chức làm nông nghiệp, nơi mà sự bền vững luôn quan trọng hơn tốc độ. Tôi hiểu rằng HTX của mình không chỉ đang bán nông sản. Chúng tôi đang tạo ra giá trị cho người nông dân. Đang xây dựng niềm tin cho người tiêu dùng. Đang góp phần tạo nên một hệ sinh thái sản xuất sạch và bền vững hơn cho cộng đồng.

Ai cũng bán hàng, nhưng không phải ai cũng biết bán hàng

Một bài học khác khiến tôi suy nghĩ rất nhiều là góc nhìn về bán hàng. Là người làm kinh doanh, ai cũng nghĩ mình đang bán hàng. Nhưng qua quá trình mentoring, tôi nhận ra rằng giữa “đang bán hàng” và “biết bán hàng” là một khoảng cách rất lớn.

Nhiều doanh nghiệp không thất bại vì không có sản phẩm.
Cũng không thất bại vì không chăm chỉ.
Mà thất bại vì đang bán hàng bằng cảm tính.
Họ đầu tư thêm nhân sự.
Chi thêm ngân sách marketing.
Tăng thêm hoạt động vận hành.
Nhưng hiệu quả không tăng tương ứng.
Nguyên nhân nằm ở chỗ họ chưa thật sự hiểu hệ thống bán hàng của mình đang vận hành như thế nào.

Thông qua quá trình mentoring, chúng tôi đã có cơ hội nhìn thẳng vào thực trạng của chính mình.

Chúng tôi xác định rõ mình đang ở đâu.
Điểm mạnh là gì.
Điểm yếu nằm ở đâu.
Điều gì đang tạo ra doanh thu.
Điều gì chỉ đang tạo ra cảm giác bận rộn.

Quan trọng hơn, chúng tôi bắt đầu học cách tiếp cận bán hàng như một chiến lược phát triển dài hạn thay vì những hoạt động mang tính ngắn hạn và phản ứng tình huống.

Hành trình lớn lên của một người lãnh đạo

Nhìn lại gần 5 tháng vừa qua, tôi nhận ra điều giá trị nhất mình nhận được không phải là một công thức quản trị hay một chiến lược kinh doanh cụ thể. Điều giá trị nhất là sự trưởng thành trong cách nhìn.

Nhìn người sâu hơn.
Nhìn tổ chức rõ hơn.
Nhìn những vấn đề đang diễn ra một cách hệ thống hơn.
Và quan trọng nhất là nhìn lại chính mình một cách trung thực hơn.

Bởi suy cho cùng, tổ chức sẽ rất khó đi xa nếu người lãnh đạo không liên tục trưởng thành. Tôi biết phía trước vẫn còn rất nhiều khó khăn.

Nhưng tôi cũng hiểu rằng mình đã có thêm một nền tảng tư duy vững chắc hơn để tiếp tục hành trình phát triển HTX Nông nghiệp Hữu cơ và Kết nối Cung cầu Mộc Châu.

Với tôi, đây không đơn thuần là một chương trình mentoring.